سیتوپاتولوژی یکی از شاخه های علوم پاتولوژی است و همانطور که گفتیم به تشخیص و مطالعه بیماریهای عفونی و سرطانی می پردازد. علاوه بر آن، آزمایش سیتولوژی همچنین برای مشخص کردن و یافتن ضایعات تیروئیدی در بیماری هایی که مایعات استریل بدن (مثل مایع مغزی نخاعی، پرده شکمی و…) را درگیر میکنند نیز استفاده می شود.
آسیبشناسی یا پاتولوژی شاخهای از علوم پزشکی است که در خصوص تأثیر بیماریها و آسیبها در سطح بافتی و سلولی و مولکولی بحث میکند و شامل مطالعه فرایند بیماری در یک اندام یا تمامی بدن برای شناخت ماهیت و علتهای آن است.
زیستشناسی سلولی یا سلولشناسی یا سیتولوژی دانش شناخت و بررسی سلولها است. این علم شاخهای از زیستشناسی بهشمار میرود که به مطالعه ساختار، عملکرد و رفتار سلولها میپردازد. همه جانداران زنده از سلول ساخته شدهاند.
انواع روش های سیتوپاتولوژی (سلول شناسی) برای نمونه برداری بیماران
- Exfoliative Cytology : در این روش نمونه های سلولی لایه برداری شده بررسی می شود. برای تهیه نمونه نیازی به استفاده از ابزار نیست. مثل اسمیر واژن (پاپ اسمیر)، خلط، ادرار، مخاط دهان و مایعات بدن.
- Abrative Cytology : عبارت است از بررسی سیتولوژی سلولهای برداشت شده با کمک ابزار هایی مثل لام و کشیدن و یا خراشیدن روی لام دیگر: مثل اسمیر سرویکس (دهانه رحم).
- Washing or Lavage Technique : نمونه از بیمار تهیه شده و توسط شستشو با مایع مثل تزریق مایع به داخل ریه ها و برداشت نمونه یا تزریق مایع به داخل شکم یا مثانه و تهیه نمونه از آن ها.
- Aspirating Cytology : تهیه نمونه با استفاده از سوزن باریک و کشیدن نمونه توسط سرنگ.
- Intraopertive Cytology : بررسی نمونه های سیتولوژی که در حین عمل جراحی از بیمار گرفته شده است تا از نظر آسیب شناسی سلولی مورد مطالعه و بررسی های بیشتری قرار بگیرند.
انواع سیتولوژی
در درک بهتر مفهوم سیتولوژی اگر بدانیم که انواع سیتولوژی چیست ، نتیجه بهتری خواهیم گرفت. برخی از انواع رایج آزمایشات سیتولوژی عبارتند از :
- سیتولوژی زنان (پاپ اسمیر)
- سیتولوژی مایع (ادرار، خلط، مایع مغزی نخاعی و …)
- سیتولوژی پستان
- سیتولوژی تیروئید
- سیتولوژی غدد لنفاوی
- سیتولوژی تنفسی (مایع پلور)
