عفونت گوش در کودکان؛ علل، علائم و اصول درمان و پیشگیری
عفونت گوش یکی از شایعترین بیماریهای دوران کودکی است و از مهمترین دلایل مراجعه والدین به پزشک اطفال به شمار میرود.
ساختار خاص گوش کودکان، تکاملنیافتگی سیستم ایمنی و ابتلاهای مکرر به عفونتهای تنفسی فوقانی، از جمله عواملی هستند که کودکان را بیش از بزرگسالان در معرض ابتلا به عفونت گوش قرار میدهند.
تشخیص بهموقع و درمان صحیح این بیماری نقش مهمی در پیشگیری از عوارض کوتاهمدت و بلندمدت آن دارد.
آناتومی گوش و تفاوت آن در کودکان
گوش از سه بخش اصلی تشکیل شده است: گوش خارجی، گوش میانی و گوش داخلی.
در کودکان، شیپور استاش که گوش میانی را به حلق متصل میکند، کوتاهتر، افقیتر و باریکتر از بزرگسالان است.
این ویژگی باعث میشود ترشحات و عوامل عفونی بهراحتی وارد گوش میانی شده و تخلیه آنها بهدرستی انجام نشود. به همین دلیل، گوش میانی شایعترین محل عفونت در کودکان محسوب میشود.
انواع عفونت گوش در کودکان
۱. خارجی (Otitis Externa):
این نوع عفونت مجرای گوش خارجی را درگیر میکند و بیشتر در اثر رطوبت، شنا یا آسیب به پوست کانال گوش ایجاد میشود.
۲. میانی (Otitis Media):
شایعترین نوع عفونت گوش در کودکان است که اغلب بهدنبال سرماخوردگی یا عفونتهای تنفسی فوقانی بروز میکند. این نوع میتواند بهصورت حاد یا با تجمع مایع در گوش میانی ظاهر شود.
۳. داخلی:
کمتر شایع است اما در موارد خاص میتواند تعادل و شنوایی کودک را تحت تأثیر قرار دهد.
علل و عوامل خطر
- سرماخوردگی و عفونتهای مکرر دستگاه تنفسی
- حضور در مهدکودک و تماس با کودکان دیگر
- قرار گرفتن در معرض دود سیگار
- تغذیه با شیشه در حالت خوابیده
- سابقه خانوادگی عفونت گوش
- ضعف سیستم ایمنی
شناخت این عوامل به پیشگیری و کاهش دفعات ابتلا کمک میکند.
علائم بالینی
- گوشدرد یا کشیدن گوش توسط کودک
- بیقراری، گریه و اختلال خواب
- تب
- کاهش اشتها
- ترشح از گوش
- کاهش شنوایی موقت
- اختلال تعادل
در کودکان بزرگتر، شکایت مستقیم از درد گوش یا احساس پری گوش شایعتر است.
روشهای تشخیص
تشخیص عفونت گوش توسط پزشک و با معاینه بالینی انجام میشود.
بررسی پرده گوش با اتوسکوپ اطلاعات مهمی درباره وجود التهاب، مایع یا عفونت در گوش میانی ارائه میدهد.
در موارد خاص، ارزیابی شنوایی یا بررسیهای تکمیلی انجام میشود.
اصول درمان
- کنترل درد و تب
- درمان دارویی در صورت عفونت باکتریایی
- پیگیری و معاینه مجدد
- بررسی تخصصی در عفونتهای مکرر
درمان مناسب و کامل از عود بیماری و بروز عوارض جلوگیری میکند.
عوارض احتمالی در صورت عدم درمان
- کاهش شنوایی موقت یا پایدار
- تأخیر در رشد گفتار و زبان
- گسترش عفونت
- عفونتهای مزمن گوش
پیشگیری
- درمان بهموقع سرماخوردگی
- دوری از دود سیگار
- رعایت بهداشت دست
- تغذیه صحیح
- معاینات دورهای
جمعبندی
عفونت گوش در کودکان بیماریای شایع اما قابل کنترل است.
تشخیص زودهنگام و درمان صحیح، از عوارض کوتاهمدت و بلندمدت پیشگیری میکند.
آگاهی والدین و مراجعه بهموقع، نقش کلیدی در حفظ سلامت شنوایی کودک دارد.
